Testosterone
Testosterone

प्रोटीन हे एक पोषक तत्व आहे, जे कार्बन (Carbon), हायड्रोजन (Hydrogen), ऑक्सिजन (Oxygen) आणि नायट्रोजनच्या रेणूंनी बनलेले असते. प्रोटीनमध्ये 20 अमीनो ऍसिड असतात. प्रत्येक मनुष्याने प्रोटीन सेवन करणे आवश्यक आहे कारण ते शरीरात अनेक कार्ये करते. सामान्य माणसाला प्रति किलो वजनासाठी 0.8 ते 1 ग्रॅम प्रोटीन आवश्यक असतात. म्हणजेच, जर एखाद्याचे वजन 60 किलो असेल तर त्याने 0.8×60=48 ग्रॅम किंवा 60 ग्रॅम प्रथिने घेतले पाहिजेत. याशिवाय, जे लोक शारीरिकदृष्ट्या अधिक सक्रिय असतात, ते 1 ते 2 ग्रॅम प्रोटीन देखील घेऊ शकतात.

प्रोटीनाचे प्रमाण वाढवण्यासाठी लोक उच्च प्रथिनेयुक्त आहार घेतात. असे केल्याने त्यांचे स्नायू तयार होतात आणि वजनही कमी होते. पण नुकत्याच झालेल्या एका अभ्यासानुसार त्यांना बाप होण्यात त्रास होऊ शकतो. तुम्हीही उच्च प्रथिनेयुक्त आहार घेत असाल तर हा लेख नक्की वाचा.

फक्त 8 आठवड्यांत दृश्यमान होतो
‘द जर्नल ऑफ न्यूट्रिशन अँड हेल्थ’ मध्ये एक अभ्यास प्रसिद्ध झाला आहे. युनिव्हर्सिटी ऑफ वर्सेस्टर यूके येथे पोषण चिकित्सा तज्ज्ञ जो व्हिटेकर यांच्या नेतृत्वाखाली हा अभ्यास करण्यात आला आहे. या अभ्यासानुसार, उच्च प्रथिनयुक्त आहार घेतल्यास पुरुषांमध्ये टेस्टोस्टेरॉनची पातळी कमी होऊ शकते.

या संशोधनात 309 पुरुषांच्या टेस्टोस्टेरॉनची पातळी 8 आठवडे तपासण्यात आली. संशोधनात सहभागी लोकांच्या आहारात 35 टक्के मांस, मासे, प्रोटीन शेक (Protein shake) यांचा समावेश होता. 8 आठवड्यांनंतर चाचणी केली असता, त्यांच्या टेस्टोस्टेरॉनच्या पातळीत 37 टक्क्यांनी घट झाल्याचे आढळून आले.

संशोधनात सामील असलेल्यांना कमी टेस्टोस्टेरॉनची लक्षणे देखील आढळली, ज्यामध्ये स्थापना बिघडलेले कार्य, थकवा, नैराश्य आणि स्नायू कमकुवतपणा यांचा समावेश आहे. शुक्राणूंचे उत्पादन प्रामुख्याने इतर संप्रेरकांद्वारे उत्तेजित केले जाते, म्हणून कमी टेस्टोस्टेरॉन पातळी नेहमीच वंध्यत्वाकडे नेत नाही.

परंतु टेस्टोस्टेरॉनची पातळी कमी असल्याने शुक्राणूंचे उत्पादन कमी होऊ शकते ज्यामुळे पुरुषांमध्ये वंध्यत्व येऊ शकते. जो व्हिटेकरच्या मते, टेस्टोस्टेरॉनच्या कमी पातळीमुळे अनेक रोग आणि आरोग्य धोक्यात येऊ शकतात. यामुळे स्नायूंची ताकद कमी होणे, स्मृतिभ्रंश, सेक्स ड्राइव्ह कमी होणे, मधुमेह (Diabetes), हृदयाशी संबंधित समस्या, अल्झायमर इ.

ही या लोकांसाठी चिंतेची बाब आहे –
संशोधक जो व्हिटेकर (Joe Whitaker) यांनी सांगितले की, संशोधनातून मिळालेल्या निष्कर्षातून असे दिसून आले आहे की, जो व्यक्ती दिवसभरातील 35 टक्के कॅलरीज प्रोटीनमधून घेतो, त्याच्या टेस्टोस्टेरॉनमध्ये घट होते.तसेच आहारतज्ञ एरिन कोलमन यांनी देखील सांगितले की, उच्च प्रथिनेयुक्त आहार टेस्टोस्टेरॉनची पातळी कमी करू शकतो.

त्यांचा असा विश्वास आहे की, 35 टक्क्यांपेक्षा कमी प्रथिने देखील टेस्टोस्टेरॉन कमी करू शकतात. नोंदणीकृत आहारतज्ञ बोनी टॉब-डिक्स यांच्या मते, ते सहमत आहेत की जास्त प्रथिने पुरुषांमधील टेस्टोस्टेरॉन कमी करू शकतात, परंतु हे बहुतेक लोकांना लागू होणार नाही.

हे फक्त अशा लोकांसाठी लागू होईल जे कमी स्नायूंच्या वाढीसाठी जास्त प्रोटीन घेतात. या संशोधनात जीवनशैलीचा विचार करण्यात आला नाही, फक्त प्रथिनांच्या सेवनाची काळजी घेण्यात आली. त्यामुळे या संशोधनालाही काही मर्यादा आहेत.

किती प्रोटीन खूप जास्त आहे?
एका सामान्य पुरुषाने एका दिवसात सुमारे 56 ग्रॅम प्रथिने आणि महिलांनी 46 ग्रॅम प्रथिने खाणे आवश्यक आहे. याशिवाय, जर एखाद्याला त्याच्या वजनानुसार प्रथिने घ्यायची असतील तर तो शरीराच्या वजनाच्या प्रति किलो 0.8 ग्रॅम प्रथिने घेऊ शकतो.

जर एखादी सक्रिय व्यक्ती असेल तर त्याने त्याच्या 10 टक्के कॅलरीज प्रथिनांमधून घ्याव्यात. पण जर कोणी रेझिस्टन्स ट्रेनिंग करत असेल, तर त्याच्या अॅक्टिव्हिटीनुसार त्याच्यासाठी प्रोटीनची गरज वाढू शकते.