Health Tips : (Health Tips) कायम होणाऱ्या ऑक्सिडेशनमुळे आपण लवकर म्हातारे दिसू लागतो. ऑक्सीडेटिव स्ट्रेस (Oxidative Stress) यात अजूनच भर घालतो. या स्ट्रेसमुळे आपले लवकर वय (Fast Aging) दिसू लागते. जाणून या याची कारणे आणि लक्षणे.

शरीरात सतत ऑक्सिडेशन होत असते. ऑक्सिडेशन ही एक रासायनिक प्रक्रिया आहे, ऑक्सिजनसह शरीराची सतत रासायनिक क्रिया चालू असते आणि शरीराचा प्रत्येक क्षण कमी होत असतो.

ऑक्सिडेटिव्ह ताण म्हणजे काय?

ऑक्सिडेटिव्ह ताण म्हणजे शरीरात मुक्त रॅडिकल्सचे प्रमाण वाढले असते. फ्री रॅडिकल्स हे मुक्त रॅडिकल्स आहेत, जसे की रक्त आणि इतर द्रव पदार्थ. हे शरीराला आतुन हानी पोहोचवाटत, ज्याचा परिणाम (Side Effect) बाहेरून दिसू लागतो.

यामुळेच थकवा येणे, सूज येणे हे अनिश्चितपणे दिसूण येते. सुरकुत्या आणि फ्रिकल्सची प्रक्रिया गतिमान होते. हे फ्री रॅडिकल्स त्यांना अँटिऑक्सिडंट बनवून काम करतात.

पण जेव्हा शरीरातील फ्री रॅडिकल्स आणि अँटिऑक्सिडंट्स यांच्यात समतोल साधला जातो, तेव्हा त्वचा, पेशी आणि चिंता यांच्यात जो ताण निर्माण होतो, तेव्हा ऑक्सिडेटिव्ह तणाव निर्माण होतो.

शरीरात फ्री रॅडिकल्स कोठून येतात?

हे मुक्त रॅडिकल्स अन्नाच्या पचनाच्या वेळी आपल्या शरीरात तयार होतात. जेव्हा शरीरात अन्नाचे पचन होते, त्या काळात अनेक प्रकारचे हानिकारक वायू आणि रसायने देखील तयार होतात, जे आपले शरीर मल, मूत्र, घाम, वायू इत्यादीद्वारे बाहेर टाकते.

पण यादरम्यान, फ्री रॅडिकल्सच्या स्वरूपात मोठ्या प्रमाणात फ्री रॅडिकल्स शरीराच्या आत रक्तामध्ये वाहू लागतात आणि शरीराच्या वृद्धत्वाच्या प्रक्रियेला गती देतात.

ऑक्सिडेटिव्ह तणाव हानिकारक का आहे?

ऑक्सिडेटिव्ह तणावामुळे अकाली वृद्धत्व (Fast Aging) तर होतेच, पण त्याच वेळी, तो दीर्घकाळ टिकून राहिल्यास अनेक जीवघेण्या आजारांना कारणीभूत ठरू शकतो.

जसे की हृदयविकाराचा झटका, मधुमेह, अल्झायमर, पार्किन्सन्स, उच्च रक्तदाब, तीव्र थकवा, खराब प्रजनन क्षमता आणि अगदी कर्करोग.म्हणूनच चयापचय प्रणाली योग्य ठेवणे खूप महत्वाचे आहे.

कारण पचनक्रियेदरम्यान ज्या वेळी फ्री रॅडिकल्स तयार होतात, त्याच वेळी त्यांना रोखण्यासाठी अँटीऑक्सिडंट्सही तयार होतात. पण जेव्हा कोणत्याही कारणास्तव अँटिऑक्सिडंट्स जास्त बनू लागतात, तेव्हा शरीरावर ऑक्सिडेटिव्ह ताण वाढू लागतो.

अशी स्थिती सामान्यतः अस्वास्थ्यकर अन्न जास्त प्रमाणात खाल्ल्यास उद्भवते. त्यामुळे फास्ट फूड, पिठापासून बनवलेल्या गोष्टी, जास्त मसालेदार आणि तळलेले

पदार्थ कमी खाणे किंवा न खाणे योग्य आहे. जे लोक पुरेशी झोप घेत नाहीत आणि सतत अस्वास्थ्यकर जीवनशैलीचे अनुसरण करतात, त्यांना देखील अशा प्रकारच्या समस्येचा सामना करावा लागतो.ऑक्सिडेटिव्ह तणावाचा प्रभाव अधिक प्रदूषण असलेल्या ठिकाणी राहणाऱ्या लोकांच्या शरीरावरही अधिक दिसून येतो.

ऑक्सिडेटिव्ह ताण कसा कमी करायचा?

ऑक्सिडेटिव्ह तणाव टाळण्याचा सर्वात सोपा मार्ग म्हणजे योग्य जीवनशैली आणि आहार.
पुरेशा प्रमाणात पाणी प्या. दररोज 8 ते 10 ग्लास पाणी प्या. सूप, लस्सी, दूध इत्यादींचे सेवन करा.
दिवसातून चार ते पाच वेळा विविध फळे आणि भाज्या खा.

लिंबूवर्गीय फळे अधिक प्रमाणात खा. उदाहरणार्थ, गुसबेरी, चेरी, मनुका, स्ट्रॉबेरी, लाल आणि काळी द्राक्षे इ.
व्हिटॅमिन-ए, व्हिटॅमिन-सी आणि व्हिटॅमिन-ईचे सेवन करा.

भाज्यांमध्ये गाजर, टोमॅटो, पालक, ऑलिव्ह, हळदीची पाने, हिरवे कांदे आणि ब्रोकोली यांचा समावेश असावा.
पुरेशी झोप घ्या आणि झोपण्याची आणि उठण्याची वेळ निश्चित करा.शारीरिक हालचाली नियमित करा. तुम्ही फिरायला जा, खेळांचा आनंद घ्या किंवा धावत जा.