E- Waste : कचऱ्यासोबतच ई-कचरा म्हणजेच इलेक्ट्रॉनिक वस्तूंचा कचराही जगभरात वाढत आहे. तज्ञांच्या मते, यावर्षी 5.3 अब्ज मोबाईल फोन निरुपयोगी होतील, ज्यामुळे हा कचरा (Pollution) आणखी वाढण्याची अपेक्षा आहे.

मोबाईल निर्माते निरुपयोगी उपकरणांमधून काढलेले सोने, तांबे, चांदी, पॅलेडियम यासारख्या मौल्यवान घटकांचा पुनर्वापर करतात. हे पाहता, तज्ञांनी इशारा दिला आहे की यावर्षी सुमारे 5.3 अब्ज मोबाईल फोन वापरात नाहीत. यातील बहुतांश उपकरणे कचऱ्यात फेकली जातात.

एका नवीन जागतिक सर्वेक्षणानुसार, आज सरासरी कुटुंबात सुमारे 74 ई-उत्पादने (E-Waste) आहेत. या उत्पादनांमध्ये फोन, टॅब्लेट, लॅपटॉप, इलेक्ट्रिकल उपकरणे, हेअर ड्रायर, टोस्टर आणि इतर उपकरणांचा समावेश आहे. परंतु यातील 13 उपकरणे वापरात नाहीत.

आकडेवारीनुसार, केवळ 2022 मध्ये, जगभरात उत्पादित सेल फोन, इलेक्ट्रिक टूथब्रश, टोस्टर आणि कॅमेरे यासारख्या छोट्या वस्तूंचे अंदाजे वजन 24.5 दशलक्ष टन असेल. जे गिझाच्या ग्रेट पिरॅमिडच्या वजनाच्या चौपट आहे.

UNITAR च्या शाश्वत सायकल कार्यक्रमातील वरिष्ठ शास्त्रज्ञ आणि ग्लोबल ई-वेस्ट मॉनिटरचे प्रमुख संशोधक डॉ. कीस बाल्डे यांच्या मते, ई-कचऱ्याच्या पुनर्वापरासाठी परतावा दर देशानुसार बदलतात. परंतु जागतिक स्तरावर एकूण इलेक्ट्रॉनिक कचऱ्यापैकी केवळ 17% कचरा गोळा केला जातो आणि त्याचा पुनर्वापर केला जातो.

या मोबाईलमुळे घातक प्रदूषण होते

अहवालानुसार, अनेक उपकरणे लँडफिलमध्ये संपतात, परंतु ते धोकादायक प्रदूषण करतात. याव्यतिरिक्त, तांबे आणि पॅलेडियम सारख्या मोठ्या प्रमाणात धातू आणि खनिजे वाया जातात. एका पत्रकार परिषदेत, बालदे यांनी स्पष्ट केले की मोबाईल फोनच्या उत्पादनामध्ये खाणकाम, शुद्धीकरण आणि प्रक्रिया समाविष्ट आहे, ज्यामुळे आयुष्यभरात 80% हरितगृह वायू उत्सर्जन होते. बालदे म्हणाले की, हेडफोन, रिमोट कंट्रोल, घड्याळे, इस्त्री, हार्ड ड्राइव्ह, राउटर, कीबोर्ड आणि माऊस, मोबाईल फोन ही असुरक्षित उपकरणे आहेत जी या ई-कचऱ्यात भर घालतात.