sleep tension
sleep tension

जगात असे अनेक लोक आहेत ज्यांना चांगली झोप घेण्यासाठी खूप संघर्ष करावा लागतो. झोपेच्या विकारांनी ग्रस्त लोकांची संख्या लक्षणीय आहे. निद्रानाशाची (Insomnia) ही समस्या खूप सामान्य आहे. अमेरिकन स्लीप असोसिएशनच्या मते, जगभरातील बहुतेक लोकांमध्ये अल्पकालीन निद्रानाश आणि तीव्र निद्रानाशाची लक्षणे दिसतात.

440,000 लोकांवर केलेल्या अभ्यासानुसार, सुमारे 35% लोक रात्री सात तासांपेक्षा कमी झोपतात. याचाच अर्थ झोपेच्या कमतरतेमुळे लाखो लोकांना लठ्ठपणा(Obesity), हृदयविकार (Heart disease) आणि मधुमेह (Diabetes) यांसारख्या आजारांचा धोका असतो. झोपेच्या समस्येने त्रस्त लोकांसाठी यूएएस आर्मीचे एक विशेष तंत्र उपयोगी पडू शकते.

यूएस आर्मीची खास युक्ती –
यूएस आर्मी (U.S. Army) वापरत असलेल्या या जुन्या तंत्राबाबत स्वतंत्र वृत्तपत्रात उल्लेख करण्यात आला आहे. युद्धात किंवा विशेष परिस्थितीत झोपण्यासाठी अमेरिकन सैन्य हे तंत्र वापरते. याद्वारे झोप दोन मिनिटांत येते.

काय आहे ही युक्ती –
यात प्रामुख्याने स्नायू शिथिल करणे, श्वास घेणे आणि व्हिज्युअलायझेशन (Visualization) युक्त्या आहेत ज्या कोणीही करू शकतात. यासाठी सर्वप्रथम तुम्ही पलंगाच्या काठावर बसा. लक्षात ठेवा की यावेळी फक्त तुमचा बेडसाइड लाइट चालू असावा, तुमचा फोन सायलेंट असावा आणि सकाळसाठी अलार्म सेट केलेला असावा.

त्यानंतर आपले हात एका वेळी एका बाजूला लटकण्याची परवानगी द्या. हे करत असताना तुमचा श्वास आतमध्ये घ्या आणि बाहेरच्या दिशेने सोडा. तसेच आपल्या श्वासाचा आवाज ऐका. प्रत्येक श्वासाने तुमची छाती आणखी शिथिल होईल आणि तुमच्या मांड्या आणि खालच्या पायांना आराम द्या.

एकदा तुमचे शरीर इतके आरामशीर होईल की, तुम्हाला काहीही वाटणार नाही, पुढे 10 सेकंद तुमचे मन स्वच्छ करण्याचा प्रयत्न करा. मनात जे काही विचार नैसर्गिकरीत्या येतात, मग ते जाऊ द्या, शरीर मोकळे होऊ द्या. काही सेकंदांनंतर तुमचे हृदय आणि मन पूर्णपणे स्पष्ट होईल.

व्हिज्युअलायझेशनकडे लक्ष द्या-
आता तुमचे डोळे बंद करा आणि कोणत्याही दोन गोष्टींची कल्पना करा. निरभ्र निळ्या आकाशाखाली शांत सरोवरात बोटीत पडून आहात. किंवा बंद अंधाऱ्या खोलीत मखमली स्विंगमध्ये हळू हळू डोलताना जाणवा.

जर तुम्हाला एखादी गोष्ट सहजतेने पाहता येत नसेल, तर 10 सेकंदांसाठी स्वतःशी एक विशिष्ट गोष्ट सांगा की, ‘काहीही विचार करू नका, कशाचाही विचार करू नका. या सर्व चरणांसाठी सुमारे 2 मिनिटे लागतात. आता बेडवर झोपा आणि लाईट बंद करा, काही मिनिटांत तुम्हाला झोप येईल.

तंत्र काम करण्यासाठी वेळ लागू शकतो –
सुरुवातीला तुम्हाला असे वाटेल की, हे तंत्र तुमच्यासाठी काम करत नाही. पण साधारण नवव्या दिवसापासून तुमचे शरीर या तंत्राचा अवलंब करू लागेल. तुम्हाला इतका थकवा जाणवेल की तुम्ही झोपल्याबरोबर झोपी जाल आणि दुसऱ्या दिवशी तुम्हाला पूर्णपणे फ्रेश वाटेल.